Espor'un Geçmişi,Bugünü ve Geleceği

Espor sektörünün Riot Games tarafındaki geçmişine,bugününe ve geleceğine dair düşüncelerimi yayınlıyorum.Espor ekosistemini profesyonel, yarı profesyonel ve amatör anlamda incelediğimde ortaya çıkan önceliklere göre espor çalışanlarının oyunculara oranla çok yetersiz olmasıdır.Takımlar ve oyuncu başına düşen koç sayısı 1 bile olmadığı için espor ekosisteminin ilk önceliği koç yetiştirmektir.Sektörde kalifiye şekilde kendini yetiştirmiş koçlar çok az olduğundan dolayı sektörün gelişim hızını düşürmektedir.

Espor çalışanlarına baktığımızda Türk espor sektöründe koç,menajer,yönetici,turnuva organizatörleri,turnuva hakemleri,sunucu,yorumcu,analist,spor psikologları,espor pazarlaması,espor yayıncılığı gibi birçok meslek ve alt dallarında yetiştirilmesi gerekmektedir.Espor'un Türkiye'de sürdürülebilir bir ekosistem haline gelmesi için espor çalışanlarının oyuncuların sayısına göre belli bir orana ulaşması gerekmektedir.Espor şuan için gerçekçi yaklaştığımızda istikrarı olmayan,sürdürülebilir olmayan,devamlılığı turnuvalara, turnuvaların sayılarına ve ödül havuzlarına dayanan şekilde ilerlemeye çalışmaktadır.

Türkiye esporunda yaygınlaşma sürecinin Riot Games'in Türkiye pazarına League Of Legends oyunu ile giriş yaparak hızlanma sürecine girdi.2013'ten bugüne kadar devam eden ve Riot Games'in izlediği politikaları da düşündüğümüzde Riot ülkelerin küresel başarılarını önemseyen ve bunu takip eden şekilde ilerlemektedir.League Of Legends tarafında Türkiye Şampiyonluk Ligi önceden minör bölge statüsünde yer almasına rağmen diğer bölgelerden bağımsız şekilde sezon ortası turnuvası adı verilen MSI ve sezon sonlarında yapılan Dünya Şampiyonası'na yani Worlds'e doğrudan katılım hakkı elde edebiliyordu.Türkiye'nin en büyük başarısı 2017'de elde edilen Fenerbahçe Espor ile Worlds'te son 16 takım arasına girmeyi başarmasıydı.

1907 FENERBAHÇE, DÜNYA ŞAMPİYONASI'NDA SON 16'DA

Daha sonradan Amerika'daki basketbol ligi NBA'da kullanılan Franchising Sistemine geçiş yapıldı.Takımların düşmesi ve çıkması kaldırılarak her takımın akademi takımı kurma zorunluluğu getirilerek 3 yıl boyunca Şampiyonluk Ligi ve Akademi Ligi şeklinde sürdürüldü.Geçmiş dönemde Yükselme Ligi'nin yerini alan Akademi Ligi'nde yaşanan bahis,şike vs gibi olaylarında etkisinin bulunduğu Akademi Ligi kapatıldı.Şampiyonluk Liginde ise 3 yılın sonunda ne olacağı bilinmediğinde dolayı sürenin sonuna yaklaştıkça takımlar yatırımı azaltarak yerelde izlenme düşüşlerine,rekabetin yerel ve küresel anlamda azalmasına yol açtı.Bu da LoLespor tarafına zarar verdi.

Türkiye yeni E-spor sezonunda İş Ortaklığı (Franchising) modeline geçiyor

2019'da COVID-19 sürecine girildiğinde esporun Türkiye'de yaygınlaşma süreci hızlanırken bu hızlanma kontrolsüz olduğu için espor sektörüne yarar sağladığı gibi zararda vermiştir.2019'da ayrıca 1000 kişilik izleyici kapasitesine sahip en büyük espor sahnesi Riot Games Arena İstanbul'da açılmıştı.Takımlarında standları merch satışları yapabildiği bir alan oluşmuştu.Diğer taraftan da  7 Nisan 2020'de  VALORANT'ın betası influencer pazarlama tekniğiyle Twitch'te drop elde edilecek şekilde pazarlanarak tanıtıldı ve 2 Haziran 2020'de resmi olarak açıldı.Aynı yıl içinde League Of Legends'in mobil versiyonu Wildrift'te 27 Ekim 2020'de çıkmıştı.

Riot Games Espor Sahnesi açıldı!

League Of Legends'in bittiğini düşünenlerin 2 tane alternatifi oluşmuştu.Tekrardan takımlar yatırımlarının ağırlığını LoL'den diğer oyunlara aktarmaya başlamıştı.Popülerliği gittikçe artan VALORANT League Of Legends'in tahtını sallandırmaya hatta bitirme noktasına getirmeye başlamıştı.Oyuncu geçişleri,koçların MOBA'dan FPS koçluğuna geçişi ve izleyicilerin de geçişi fazlasıyla oluşmuştu.Riot Games Wildrift oyununu pazarlama taktiğinde influencer pazarlama kullanmamasından dolayı aslında oyun ölü doğmuştu.

2022'de Riot Games Arena'nın kapatılma kararı da herkesi şok etmişti.Espor ölüyor mu Riot Games Türkiye'den çekiliyor mu gibi sorular oluşmuş espor ortamında güvensizlikle birlikte netlik olmayan bir süreç işlemeye başladı.League Of Legends takımları yatırım konusunda endişeli ve çekingendi.COVID-19 süreci de bitmeye başlamış normalleşme sürecine girilmişti.Tabi diğer oyunlar bundan çok etkilenmemişti.

Riot Games Espor Sahnesi Kapanıyor!

Riot Games ani bir kararla Wildrift turnuvalarını sadece Uzakdoğu ülkelerinde devam ettireceğini duyurmuş ve Wildrift'te birçok takım kapanmaya başlamıştı.Wildrift espor'u bu kararla tüm Avrupa'da Türkiye'de dahil bitmişti.VALORANT tarafında Riot Games'in uyguladığı lig formatlarını LoL tarafına da uygulamaya karar vermiş ve Türkiye Şampiyoluk Ligi MSI ve Worlds slotlarını kaybetmiş Fenerbahçe ve Galatasaray ligden çekilmişti.Bu iki takımın çekilmesi markaların lige ve takımlara sponsor olma konusunda çok büyük darbeydi.

Resmi Wild Rift Turnuvaları Artık Sadece Asya Bölgesinde Düzenlenecek

ŞL, EMEA çatısı altında lisanslı bir EMEA Bölge Ligi olacak.!!!

Fenerbahçe Espor, LoL Arenasından Çekildi!

Galatasaray Espor Şampiyonluk Ligi’nden Ayrılıyor.!!!

Bu takımların ismini duyan markalar espor'un ne olduğunu bilmesine bile gerek duymuyordu güven ortamının ve diğer takımların sponsorluklar elde etmesinde güvence kaynaklarıydı.Türkiye Şampiyonluk Ligi 2017'den sonra başarısızlıklarla dolu MSI ve Worlds geçmişinden dolayı ligin statüsü düşürülmüş bölgesel lig haline getirilip EMEA bölgesine bağlı lig haline getirilmesi Türkiye'de League Of Legends'in bitme noktasına gelmesine, izlenme sayılarının en az %50 azalmasına yol açtı.

Riot Games Türkiye'deki lig operasyonlarını ve organizasyonlarını üçüncü taraf şirketlere yayın haklarını devredip desteğini tamamen çekmiştir.League Of Legends tarafındaki lig yönetiminden Ninja Company şirketi, VALORANT tarafındaki lig yönetimi ise ESA Esports'a verilmiştir.

LoL Şampiyonluk Liginin imaj haklarını Ninja Company aldı.!!!

ESA Esports, VALORANT'ın Türkiye ekosistem partneri oldu.!!!

Bugüne kadar yapılan hatalara baktığımızda birçok hata sayabiliriz.Bu hataları yapmamak adına geçmişi bilerek,şimdiyi ele alarak ve geleceği öngörerek espor sektörünü en doğru şekilde yönetmeli,yönlendirmeli ve sürdürmeliyiz.

Riot Games, Akademi Ligi’nde Şike Yapan 14 Oyuncuya Ceza Verdi.!!!

VALORANT Akademi Takımları kapatıldı.!!!

Yıllarca espor profesyonel taraftan kurulmaya çalışılarak amatörden profesyonele giden inşa sürecine hiç girmeyerek tamamen tersten ekosistem oluşturulmaya çalışılmıştır.Bundan kaynaklı amatör tarafın gelişimi,amatör taraftan esporu bilerek içinden yetişen espor çalışanları ve yetiştirmeye önem veren kalıcı organizasyon yapıları oluşmamıştır.

Oyuncuların fazla olup koç,menajer,yönetici,turnuva organizatörleri,turnuva hakemleri,sunucu,yorumcu,analist,spor psikologları,espor pazarlaması,espor yayıncılığı gibi birçok meslek dallarında insanların az olmasından kaynaklı olmasından dolayı organizasyon ve takım yapıları kurumsallaşma sürecine giremiyor ve kalıcı hale gelemiyor.

Tabi bunun böyle olmasında ailelerin destek vermemesi,ekonomik nedenler,eğitim ile espor arasında kalmak,geleceğe dair kaygılar,esporun insanlarda geleceğini garanti altına alıp almayacağını bilmemesi,devletin henüz yeterince desteklememesi,ekipman ve donanımsal ihtiyaçların fazla olması,maddi kaynakların sınırlı olması,takımların gelir kaynaklarındaki sınırlılık,espor kitlesinin genellikle geliri düşük öğrencilerden oluşması,markaların esporu anlamaması,esporu anlamayan, destek olmayan ailelerin ve marka yöneticilerinin çok yaşlı olması vs gibi sebepler esporun sürdürülebilirliğini,devamlılığını ve istikrarını tehdit etmeye devam ediyor.Buna rağmen kendi kendine gelişmeye çalışan bir sektör durumunda.

Geleceğin teknolojilerini de değerlendirmeye aldığımızda 5G,6G,Metaverse,AR (Arttırılmış Gerçeklik) ve VR (Sanal Gerçeklik) teknolojileri,BlockChain,Web 3.0,Web 4.0,NFT,Yapay Zeka gibi teknolojilerde esporun geleceğinin nereye gidebileceğine yönelik öngürüleri Türkiye'de zorlaştırıyor.Dünyadaki bütün merkez bankalarının dijital paraya geçiş hazırlıkları tamamlanmış fakat nakit parayı ortadan kaldırmak için bir süreç beklendiği söylentisi dolaşıyor.Türkiye'de bütün teknolojik ürünlerin dolar endeksli olduğunu düşünürsek Nisan 2024'te 1 dolar 32 TL civarında geziyor.Dijital paralara geçiş olduktan sonra doların varlığı ortadan kalkabilir,TL'nin diğer ülkelerin parası karşısındaki değeri artabilir yada düşebilir.Buna bağlı olarak esporun gelişimi olumlu yada olumsuz etkilenebilir.Geleceği görme konusunda ekonomik açıdan netlik olmaması espor adına büyük soru işareti olarak kalıyor.

TSM ve Avalanche, Web3 Özelliklerini 30 Milyon Oyuncuya Getirecek.!!!

TSM, FTX ile $210M Değerinde Ortaklık Anlaşması İmzaladı.!!!

ESL, Metaverse Platformu Runiverse ile Partnerlik Anlaşmasına Vardı.!!!

VODAFONE, 5G’Yİ AVRUPA’DA OYUN SEKTÖRÜYLE BAŞLATACAK.!!!

eSpor Turnuvaları da Metaverse’de: Sanal New York’da Bisiklet Yarışı

Çin 6G'ye geçiş için ilk uydusunu fırlattı.!!!

E-spora odaklanan Scoutli, 27 milyon TL değerleme üzerinden yatırım aldı.!!! (Yapay Zeka Destekli Analiz)

Türkiye'nin ilk VR Espor turnuvası Papara sponsorluğunda düzenleniyor.!!!

Espor'a dair raporları incelediğimde esporun gelir kaynaklarının %70-80 civarını sponsorluklara bağlı şekilde sürdürmektedir.Diğer gelir kaynakları çok az bir paya sahip Türkiye'de dünyaya göre bu gelir kaynakları çok daha azdır.Newzoo'nun 2022 dünya çapında e-spor pazarı geliri raporuna göre sponsorluklar 837 milyon $ ile en yakın gelir kaynağı olan 207 milyon $ olan medya gelirlerine tam 4 kat fark atmaktadır.Dünya genelinde böyle olduğunu göz önüne aldığımızda Türkiye'de gelir kaynağı üretmek çok daha zor görünüyor.Özellikle Türkiye'de yer alan markaların espor'u yeterince anlamamış ve tanımamış olması da bunu daha da olumsuz anlamda netleştiriyor.

Espor'da takım gelirlerinin artması için geleneksel sporlardaki iddia,sportoto vs gibi bahis gelirlerinden pay verilmesi,oynanan liglerde Youtube ve Twitch yayınlarından sezon sonundaki sıralamalarına göre yüzdelik oranda takımlara yayın gelir payı verilmesi gerekmektedir.Diğer gelir türlerinden özellikle merch ve bilet satışlarından gelir elde edebilmesi için espor'un İstanbul,Ankara,İzmir gibi büyük şehirlerin merkezi olmaktan çıkması gerekir.Hem gelir açısından hemde esporun yaygınlaşması için çok daha iyi olacağını düşünüyorum.Ankara hariç Anadolu bölgelerindeki illerde büyük etkinliklerin yapıldığını hatırlamıyorum.Espor'un ağırlıklı İstanbul merkezli kalması da esporun büyümesine engel olan konulardan birisidir.

Gençlik ve Spor İl müdürlüklerinin öğrencilere,öğretmenlere ve velilere okullarda espor ile ilgili eğitim,seminer,konferans vs vermemeleri de oyuncuların espor ile eğitim arasında tercih yapmak zorunda kalmalarına,oyuncuların gelecek kaygısından dolayı esporu daha kısa sürede bırakmalarına,oyuncuların aileleri ile hayalleri ve hayatları arasında mücadele etmesine,oyuncuların ailelerinden espor için yeterli destek alamamaları gibi birçok sorunlara yol açmaktadır.bu tarz sorunlarda esporun istikrarını,devamlılığını ve sürdürülebilirliğini olumsuz yönde etkilemekte espora uzun vadede zarar vermektedir.Sektörde istikrarsızlık yaratmaktadır.

Esporda geleneksel sporlara göre daha önem arz eden zihin ve mentalin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından beden eğitimi dersine ek olarak zihin eğitimini de eklemesi gerekir.Atatürk'ün dediği gibi ''Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur.'' sözünden de zihnin bedenden ayrılmaz bir bütün olduğu anlaşılıyor.Spor sadece bedeni eğitmekle değil zihni de eğitmekle daha bilinçli ve farkındalığı yüksek insanları spor ve espor sektörüne kazandırmış olur.

Psikolog ve psikiyatristlerin psikolojik tanı koyabilmeleri için insanın çocukluğuna kadar inmeleri gibi esporda yaşanan sorunların temeline indiğimizde karşımıza eğitim çıkıyor.Ülkemizde yıllarca ezbere dayalı eğitim sistemi kullanıldığından çok fazla zararlı etkilerini gördük hala görüyoruz.Espora yansımalarına baktığımızda da ezberci eğitim sisteminin yetiştirdiği insan modeli genel olarak taklitçi bireyler olduğundan esporda Türkiye,Avrupa ve Dünya çapında başarı yakalayan takımların,taktiklerin,stratejilerin,kişi ve kurumların taklit edilerek başarıya ulaşılmaya çalışılmasıdır.Taktiksel ve stratejik anlamda derinliği olmayan takımların uluslararası alanda çoğunlukla başarısızlığının temeli buna bağlıdır.

Esporun Türkiyede geleceğine baktığımızda ekonomi çok büyük etken olmakla birlikte zihniyetlerin değişmesi,daha vizyoner ve uzun vadeli planlara geçiş yapılması,kadro mühendisliklerinin uzun vadeli oluşturulması,altyapıların en kısa zamanda oluşturulması ve profesyonel esporun amatör esporu kabul etmesi gerekiyor.Esporun devamlılığı için amatör esporun artık profesyonel espor kadar önemli olduğunun kesinlikle anlaşılması gerekiyor.Kısa vadeli günü kurtarmaya yönelik zihniyetler esporun geleceğini ve kalıcılığını tehdit ediyor.Hatta gerekiyorsa profesyonel takımların amatör espor takımlarına oyuncu yetiştirme ve geliştirme bedelleri gibi düşük miktarda ödemeler sağlayarak amatör esporu destekleyecek profesyonel esporu ayakta tutacak şekilde projeler geliştirmeleri gerekiyor.Bu tarz projelerin içinde Riot Games,Gençlik ve Spor Bakanlığı,Türkiye Espor Federasyonu,Profesyonel Espor Takımları yer almalıdır.

Dijitalleşmeye hızla giden dünyada Türkiye'nin de buna en kısa zamanda adapte olması gerekiyor.Gençleri çok daha iyi anlayabilen yöneticilerin de en kısa zamanda yetiştirilmesi gerekiyor.Kuşak ve jenerasyon farkından kaynaklanan sorunlardan dolayı esporun gelişimi de yavaşlamaktadır.Esporun geleceğine dair son yorumlarım esporun geleceği fazlasıyla var fakat ekonomik tarafla beraber mevcut yöneticilere ve mevcut sorunların çözümlerine çok bağlı kalmaktadır.En basit olarak en az asgari ücret ve sigorta imkanı sunabilecek hale gelmesi gerekir.Gelecek kaygısının en aza indirilmediği sürece esporun geleceği netlik kazanamaz.Esporun gelişiminde hız kazanması için kesinlikle espor sektörü içinde bulunan insanlardan geribildirim toplanarak ciddiye alınarak değişimler ve yenilikler gerçekleşmelidir.Espor sektörüne dair geçmişten bugüne ve geleceğine dair bazı bilgilerden ve gözlemlerimden bahsettim.Yazımızın sonuna geliyoruz.Okuyanlara,yorum yapanlara ve beğenenlere teşekkür ediyorum.

‘Biz, her şeyi gençliğe bırakacağız. O gençlik ki hiçbir şeyi unutmayacaktır, geleceğin ümidi, ışık saçan çiçekleri onlardır. Bütün ümidim gençliktedir.’ 

                                                                                            Mustafa Kemal ATATÜRK